Istnieje szereg czynników, które w sposób mniej lub bardziej znaczący kształtują wysokość raty. Zobowiązanie miesięczne składa się z części kapitałowej (odnoszącej się do faktycznie pożyczonych pieniędzy) oraz części odsetkowej (związanej z naliczanymi odsetkami). Sprawę podstawową stanowi określenie zdolności kredytowej, obrazującej w jakim stopniu dany kredytobiorca jest wypłacalny dla instytucji finansowej. W tym celu bank na podstawie dostarczonych dokumentów wyznacza miesięczny poziom wydatków i przychodów. Różnica pomniejszona o kwotę tzw. dochodu dyspozycyjnego odzwierciedla maksymalną ilość środków finansowych, które realnie mogą być przeznaczone na poczet zobowiązania. Tak wiec limit ograniczający wysokość raty odzwierciedla aktualną sytuację finansową kredytobiorcy.
Główne elementy decydujące o wysokości raty to kwota kredytu oraz czas kredytowania. Poziom całej potrzeby pożyczkowej (kwota rzędu tysięcy, dziesiątek tysięcy czy setek tysięcy złotych) determinuje bezpośrednio w jakim przedziale ukształtuje się zobowiązanie miesięczne. Ważnym składnikiem całego zobowiązania – oprócz kapitału, który faktycznie wykorzystamy – są ponoszone koszty kredytu. O ich wysokości przesądza oprocentowanie nominalne (zwykle wartość jednocyfrowa), prowizja (od 0% do 5%) oraz ubezpieczenie (od 0,05 do 0,7%). Konkretne stawki są zróżnicowane w zależności od oferty banku. Krótkoterminowy kredyt wiąże się z wyższymi ratami, natomiast wydłużenie okresu jego zwrotu przekłada się na niższe jednostkowe opłaty. Finalna wysokość raty stanowi więc wypadkową omówionych czynników z uwzględnieniem zdolności kredytowej.
Warto zwrócić uwagę na opcjonalną zmienność wysokości raty miesięcznej w miarę spłacania kredytu. Otóż klient może wybrać raty stałe, gwarantujące niezmienny poziom kosztów przez cały okres zobowiązania. Drugą ewentualnością jest rata malejąca (korzystniejsza ze względu na niższe koszty odsetek). Początkowo kwota jest stosunkowo wysoka, ale zobowiązanie miesięczne (dokładnie część odsetkowa) zmniejsza się proporcjonalnie do salda pozostającego jeszcze do spłaty.